Từ những thôn cổ bên sông Tô Lịch
Phố Hàng Đường hiện nằm trong khu phố cổ, thuộc phường Hoàn Kiếm, Hà Nội, chạy theo hướng bắc – nam. Phía nam nối với phố Hàng Ngang, phía bắc nối phố Đồng Xuân, giữa phố cắt qua ngã tư Hàng Cá – Ngõ Gạch.
Theo Tạp chí Người Hà Nội, phố dài khoảng 180m, rộng 8m. Khu vực này nguyên thuộc đất của thôn Vĩnh Thái ở đoạn đầu phố và thôn Đông Hoa Nội Tự ở đoạn cuối phố, tổng Hậu Túc, huyện Thọ Xương cũ. Đến giữa thế kỷ XIX, thôn Vĩnh Thái đổi tên thành Vĩnh Hanh; Đông Hoa Nội Tự hợp nhất với Đông Hoa Môn và Hậu Đông Hoa thành thôn Đức Môn. Tổng Hậu Túc sau đó cũng đổi tên thành tổng Đồng Xuân.
Những lớp địa danh ấy ngày nay vẫn để lại dấu vết thông qua các công trình tín ngưỡng như đình Vĩnh Hanh, đình Đức Môn và chùa Đông Môn – thường được gọi là chùa Cầu Đông.
Trước kia, sông Tô Lịch từng chảy qua khu vực phố Hàng Đường. Dòng sông từ khu vực Hà Khẩu đi qua Nguyễn Siêu, Ngõ Gạch, cắt ngang Hàng Đường rồi chạy về phía Hàng Lược. Để qua đoạn sông này, người xưa dựng một cây cầu đá gọi là Cầu Đông. Cầu đã mất khi không gian đô thị thay đổi, nhưng tên gọi vẫn còn được lưu lại trong ký ức địa danh và trong tên chùa Cầu Đông ngày nay.
Vì sao gọi là Hàng Đường?
Tên phố bắt nguồn trực tiếp từ mặt hàng từng được buôn bán tại đây.
Hàng hóa truyền thống trên phố gồm nhiều sản phẩm liên quan đến đường, mật, bánh kẹo và mứt. Tư liệu ghi nhận đường phèn được đưa từ miền Trung ra, trong khi đường mật mía từ nhiều vùng khác được các lái buôn tập kết về phố để bán lẻ hoặc làm nguyên liệu chế biến bánh kẹo.
Những thời điểm sôi động nhất thường rơi vào dịp trước Tết Nguyên đán và Tết Trung thu, khi nhu cầu về đường, mứt, bánh và đồ ngọt tăng cao.
Chính hoạt động buôn bán này đã tạo nên tên gọi Hàng Đường.
Trong thời kỳ Pháp thuộc, phố được đặt tên là Rue du Sucre – có thể hiểu là “phố Đường”. Đến năm 1945, tên phố Hàng Đường được khôi phục và tiếp tục được sử dụng về sau.
Tên phố vì thế là một ví dụ khá điển hình cho cách hình thành tên gọi trong khu phố cổ Hà Nội: nghề nghiệp và mặt hàng buôn bán trở thành dấu hiệu nhận diện không gian, rồi dần trở thành một phần của ký ức đô thị.
Cầu Đông – dấu vết của một Hà Nội bên sông
Một trong những lớp lịch sử đáng chú ý nhất của Hàng Đường nằm ở khu vực Cầu Đông.
Ngày nay, cây cầu đá xưa không còn, nhưng chùa Cầu Đông tại số 38B Hàng Đường vẫn lưu giữ ký ức về địa danh này.
Chùa còn được gọi là chùa Đông Môn. Các tư liệu hiện có ghi nhận trong chùa vẫn bảo tồn nhiều bia đá cổ, trong đó có những bia được khắc vào các năm 1624, 1639, 1711 và 1819. Đặc biệt, chùa còn lưu giữ quả chuông mang dòng chữ “Đông Môn Tự Chung”, được đúc vào năm Cảnh Thịnh thứ 8, tức năm 1800.
Tại khu vực Cầu Đông xưa còn có đình Đức Môn. Đình thờ Ngô Văn Long, nhân vật được truyền tụng là một vị tướng thời Hùng Vương thứ 18. Đình và chùa tạo nên một cụm di tích phản ánh lớp cư trú và tín ngưỡng lâu đời của khu vực phía đông kinh thành Thăng Long.
Từ một tuyến phố nhỏ, Hàng Đường vì thế mở ra câu chuyện lớn hơn về địa hình đô thị Hà Nội trước khi sông Tô Lịch bị lấp, khi những cây cầu, bến chợ và không gian tín ngưỡng cùng tồn tại trong nhịp sống của Kẻ Chợ.
Từ bánh kẹo, mứt Tết đến ô mai Hàng Đường
Nếu trước kia Hàng Đường nổi tiếng với các loại đường, mật và bánh kẹo thì về sau, ô mai lại trở thành sản phẩm gắn bó đặc biệt với tên phố.
Không có tư liệu thống nhất xác định chính xác thời điểm ô mai xuất hiện lần đầu tại Hàng Đường. Theo lời kể của những người lớn tuổi được một số tài liệu ghi lại, trước những năm 1940 phố chủ yếu bán bánh, kẹo và mứt; sau đó một số cửa hàng ô mai nhỏ bắt đầu xuất hiện và dần phát triển thành một nét đặc trưng.
Từ những loại quả quen thuộc như mơ, mận, sấu, quất hay me, người làm ô mai sử dụng nhiều phương pháp chế biến khác nhau như ướp đường, muối, sấy, phơi hoặc kết hợp với gừng, cam thảo và các loại gia vị để tạo nên những hương vị chua, cay, mặn, ngọt đặc trưng.
Qua thời gian, ô mai Hàng Đường không chỉ trở thành một món ăn vặt mà còn là một thức quà Hà Nội. Nhiều người tìm đến phố để mua ô mai làm quà mỗi dịp Tết, khi đi xa hoặc khi muốn mang theo một chút hương vị phố cổ.
Bởi vậy, nếu cái tên Hàng Đường ban đầu gắn với việc buôn bán đường và mật, thì trong ký ức hiện đại, vị “ngọt” của con phố còn được tiếp nối bằng những lọ ô mai và mứt được bày kín trong các cửa hàng.
Những mùa đông người trên “phố ngọt”
Nhịp sống của Hàng Đường từ lâu có tính mùa vụ khá rõ.
Ngày thường, đây là một tuyến phố thương mại đông đúc của khu phố cổ. Nhưng vào những tuần trước Tết Nguyên đán, không khí thường trở nên nhộn nhịp hơn khi người Hà Nội tìm mua mứt, bánh kẹo và ô mai.
Tết Trung thu cũng từng là một trong những thời điểm buôn bán sôi động của phố, khi các sản phẩm từ đường và bánh kẹo được tiêu thụ nhiều hơn.
Sự thay đổi của hàng hóa qua các thời kỳ cho thấy khả năng thích nghi của phố nghề Hà Nội. Những mặt hàng nguyên thủy có thể mất đi hoặc thay đổi, nhưng hoạt động thương mại vẫn tiếp tục dựa trên ký ức và danh tiếng được gây dựng qua nhiều thế hệ.
Hàng Đường hôm nay
Ngày nay, Hàng Đường không còn chỉ buôn bán các sản phẩm làm từ đường như trước. Nhiều loại hình cửa hàng và dịch vụ mới đã xuất hiện, phản ánh sự thay đổi của khu phố cổ trong đời sống đô thị hiện đại.
Tuy nhiên, các cửa hàng ô mai, mứt và bánh kẹo vẫn là hình ảnh dễ nhận biết của tuyến phố. Những sản phẩm ấy vừa phục vụ người dân Hà Nội, vừa trở thành một loại quà được du khách trong và ngoài nước tìm mua khi đến khu phố cổ.
Cùng với đó, các dấu tích như chùa Cầu Đông và đình Đức Môn giúp Hàng Đường không chỉ được nhìn nhận như một phố ẩm thực, mà còn là một không gian chứa đựng nhiều lớp lịch sử từ địa hình, cư trú, tín ngưỡng đến thương mại.
Một tên phố còn giữ lại vị của thời gian
Tên gọi Hàng Đường bắt đầu từ một nghề buôn rất cụ thể, nhưng qua hàng trăm năm, ý nghĩa của nó đã mở rộng hơn nhiều.
Đó là ký ức về một tuyến phố từng nằm bên dòng Tô Lịch, về cầu đá Cầu Đông đã biến mất, về những thôn làng cũ, đình chùa còn tồn tại và về một không gian buôn bán nơi vị ngọt của đường, mật, bánh, mứt rồi ô mai nối tiếp nhau qua nhiều thế hệ.
Giữa phố cổ hôm nay, diện mạo Hàng Đường đã thay đổi, nhưng tên phố vẫn giống như một lớp ký ức được giữ lại trên bản đồ Hà Nội.
Trong hành trình chuyển đổi số và đưa các giá trị văn hóa – lịch sử đến gần hơn với cộng đồng, việc tìm hiểu Hàng Đường không chỉ giúp người đọc biết thêm một địa danh. Qua một con phố chỉ dài khoảng 180m, chúng ta có thể nhìn thấy cách một đô thị hình thành, thay đổi và gìn giữ ký ức của mình qua những điều rất gần gũi: một cây cầu, một ngôi chùa, một nghề buôn và một thức quà.
From Ancient Villages Along the To Lich River
Hang Duong Street is located in Hanoi’s Old Quarter, within Hoan Kiem Ward, running from north to south. Its southern end connects with Hang Ngang Street, while its northern end meets Dong Xuan Street. Midway along the street lies the intersection with Hang Ca Street and Ngo Gach Lane.
According to Nguoi Ha Noi Magazine, the street measures approximately 180 metres in length and 8 metres in width. Historically, the southern section belonged to Vinh Thai Village, while the northern section formed part of Dong Hoa Noi Tu Village. Both were situated within Hau Tuc Canton of the former Tho Xuong District.
By the mid-nineteenth century, Vinh Thai Village had been renamed Vinh Hanh, while Dong Hoa Noi Tu merged with Dong Hoa Mon and Hau Dong Hoa to form Duc Mon Village. Hau Tuc Canton was subsequently renamed Dong Xuan Canton.
Traces of these historical communities remain visible today through religious and communal landmarks such as Vinh Hanh Communal House, Duc Mon Communal House, and Dong Mon Pagoda, more commonly known as Cau Dong Pagoda.
In earlier times, the To Lich River flowed through the area now occupied by Hang Duong Street. From the Ha Khau area, the river passed through what are now Nguyen Sieu Street and Ngo Gach Lane, crossed Hang Duong, and continued towards Hang Luoc Street.
To cross this section of the river, local residents built a stone bridge known as Cau Dong, meaning the Eastern Bridge. Although the bridge disappeared as Hanoi’s urban landscape changed, its name has survived in local geographical memory and in the present-day name of Cau Dong Pagoda.
Why Is It Called Hang Duong?
The name Hang Duong, literally meaning "Sugar Street", originated directly from the goods traditionally traded here.
The street was historically associated with sugar, molasses, confectionery, and candied fruits. Historical accounts indicate that rock sugar was transported from central Vietnam, while cane sugar and molasses from other regions were brought to the street by merchants for retail sale or for use in making traditional sweets.
Commercial activity was particularly lively in the weeks leading up to Tet, the Vietnamese Lunar New Year, and the Mid-Autumn Festival, when demand for sugar, candied fruits, cakes, and other sweet treats increased considerably.
It was precisely this concentration of sugar-related trade that gave Hang Duong its name.
During the French colonial period, the street was officially named Rue du Sucre, meaning "Sugar Street". In 1945, the traditional Vietnamese name Hang Duong was restored and has remained in use ever since.
The street therefore provides a representative example of how many streets in Hanoi’s Old Quarter acquired their names: particular crafts or commodities became identifying features of urban spaces and gradually developed into enduring elements of the city’s collective memory.
Cau Dong – Traces of Hanoi’s Riverside Past
One of the most remarkable historical layers of Hang Duong Street is associated with the former Cau Dong area.
Although the original stone bridge no longer exists, Cau Dong Pagoda, located at No. 38B Hang Duong Street, continues to preserve the memory of this historical landmark.
Also known as Dong Mon Pagoda, the site houses several ancient stone steles, including inscriptions dating from 1624, 1639, 1711, and 1819.
Particularly noteworthy is an ancient bronze bell bearing the inscription “Dong Mon Tu Chung” (Bell of Dong Mon Pagoda), cast in the eighth year of the Canh Thinh reign, corresponding to 1800.
The former Cau Dong area was also home to Duc Mon Communal House, dedicated to Ngo Van Long, a figure traditionally believed to have served as a military general during the reign of the eighteenth Hung King.
Together, the communal house and pagoda form a cluster of historic religious sites reflecting the long-established settlements and spiritual traditions of the eastern area of the ancient Thang Long Citadel.
Thus, the history of this short street opens a broader window onto Hanoi’s urban geography before sections of the To Lich River were filled in, when bridges, market wharves, temples, and communal houses coexisted within the vibrant daily life of Ke Cho.
From Traditional Confectionery and Tet Sweets to Hang Duong’s O Mai
While Hang Duong was once renowned for its sugar, molasses, and confectionery, o mai, a traditional Vietnamese preserved-fruit speciality, gradually became the product most closely associated with the street.
There is no universally agreed historical record identifying exactly when o mai first appeared on Hang Duong Street.
According to recollections of elderly residents documented in several accounts, before the 1940s, the street primarily specialised in traditional cakes, sweets, and candied fruits. Subsequently, small shops selling o mai began to appear and gradually developed into a distinctive feature of the neighbourhood.
Made from familiar fruits such as apricots, plums, sau (dracontomelon), kumquats, and tamarind, o mai is prepared using a variety of traditional techniques, including preserving fruits with sugar or salt, drying them naturally or artificially, and combining them with ginger, liquorice, and other spices.
These methods produce the characteristic combination of sour, spicy, salty, and sweet flavours that makes o mai so distinctive.
Over time, Hang Duong’s o mai became more than a popular snack; it developed into a traditional Hanoi speciality, often purchased as a gift.
Many people visit the street to buy o mai during Tet, before travelling away from Hanoi, or simply to bring home a small taste of the Old Quarter.
Therefore, while the name Hang Duong originally referred to the trade in sugar and molasses, the street’s association with sweetness has continued into modern times through the colourful jars of preserved fruits and candied treats displayed in its shops.
Festive Seasons on the “Sweet Street”
Commercial life on Hang Duong has long followed a distinctive seasonal rhythm.
On ordinary days, it is a busy commercial street within Hanoi’s Old Quarter. However, during the weeks preceding Tet, the atmosphere becomes particularly lively as Hanoi residents flock to its shops to purchase candied fruits, traditional confectionery, and o mai.
The Mid-Autumn Festival has also traditionally been one of the street’s busiest trading periods, when demand for sugar-based products, cakes, and sweets rises significantly.
Changes in the goods sold over different historical periods reveal the adaptability of Hanoi’s traditional trading streets.
Although original commodities may gradually disappear or evolve, commercial activities continue to draw upon the memories, identities, and reputations established by generations of merchants and craftspeople.
Hang Duong Street Today
Today, Hang Duong is no longer devoted exclusively to sugar-related products. New types of shops and services have appeared, reflecting the transformation of Hanoi’s Old Quarter within contemporary urban life.
Nevertheless, shops selling o mai, candied fruits, and traditional confectionery remain among the street’s most recognisable features.
These products continue to serve local residents while also becoming popular gifts purchased by domestic and international visitors exploring the Old Quarter.
At the same time, surviving heritage landmarks such as Cau Dong Pagoda and Duc Mon Communal House remind visitors that Hang Duong is far more than a street associated with traditional food.
It is also a historic urban space containing multiple layers of heritage, from its geographical origins and settlement history to religious traditions and commercial development.
A Street Name That Preserves the Flavours of Time
The name Hang Duong originated from a very specific trading activity, yet over several centuries, its cultural meaning has expanded far beyond the sale of sugar.
It evokes memories of a street once situated beside the To Lich River, the vanished stone bridge of Cau Dong, ancient villages, surviving communal houses and pagodas, and a commercial environment where the sweetness of sugar, molasses, traditional cakes, candied fruits, and eventually o mai has been passed down through generations.
Amid the changing landscape of Hanoi’s Old Quarter, Hang Duong has acquired a modern appearance, but its name remains like a preserved fragment of memory on the city’s map.
As Hanoi continues its digital transformation and works to bring cultural and historical heritage closer to communities and visitors, exploring Hang Duong offers more than an opportunity to discover the origins of a street name.
Through a street measuring just 180 metres, we can understand how a city takes shape, evolves, and preserves its collective memory through familiar elements of everyday life: a stone bridge, a pagoda, a traditional trade, and a beloved local delicacy.